3 kiểu người thường hay thức khuya

Thức khuya?

Nhìn chung có 3 kiểu người hay thức khuya, khó ngủ:

1. 01. Là kiểu người trì hoãn nhưng tưởng mình là "cú đêm"

Là những người cứ tới đêm hôm rồi mới có động lực để giải quyết công việc, chạy deadline, ý tưởng sáng tạo trào ra, tập trung chăm chú. Rồi mạch cảm hứng làm việc đó tuôn chảy không nỡ dứt, khiến họ thức khuya làm việc mà ngỡ mình là "cú đêm", là đang có những nỗ lực đáng khen ngợi.

Có thể. Nhưng nhiều trường hợp, đó cũng là do họ đã trì hoãn những việc cần làm suốt cả ngày. Tới cuối ngày, cảm giác gấp rút và áp lực tăng cao, họ mới có thể bắt tay vào thực hiện. Hoặc là do ban ngày đã ngủ quá nhiều rồi, nên tới buổi đêm đầu óc mới có sự tỉnh táo. Đây là những người tuy có khả năng vận hành trong áp lực và hoàn cảnh bất lợi, nhưng khả năng tự tạo động lực (intrinsic motivation) vẫn còn chưa phát triển.

Và khi lỡ vì cảm hứng làm việc mà thức tới sáng, hệ thống hormone của họ sẽ thay đổi (Cortisol tăng lên vào ban ngày) và khiến họ không ngủ được. Tâm trí và cơ thể không được phục hồi. Một hai ngày đơn lẻ thì không sao. Nhưng duy trì như vậy, hệ quả về sức khỏe lâu dài là tất yếu.

Khi cải thiện lịch trình sinh hoạt của mình, họ sẽ nhận ra: sức bật và sự tập trung của họ không chỉ bị giới hạn vào ban đêm, mà có thể được khơi dậy bất kỳ khi nào họ có động lực làm việc đủ lớn.

1. 02. Là kiểu người thức khuya để... "trả thù cuộc đời"

Đây là kiểu người xem buổi tối là khoảng thời gian để thư giãn, giải trí, giải tỏa áp lực căng thẳng xuyên suốt một ngày dài học tập làm việc. Họ chơi game. Xem phim. Lướt Tiktok. Thế rồi chơi hăng quá, chơi thêm ván nữa. Phim hay quá, xem thêm tập nữa. Lướt trúng drama mới cuốn quá, phải đọc thêm nữa.

Cuối cùng, 2 giờ, 3 giờ, 4 giờ sáng, họ vẫn chưa ngủ. Còn chiếc màn hình đã phả ánh sáng xanh vào mắt họ trong suốt nhiều tiếng đồng hồ.

Đây thường là những người có vấn đề về khả năng tự chủ và quản lý bản thân (self-regulation). Đôi khi không biết điểm dừng. Đôi khi biết việc mình thức khuya là không tốt, nhưng vẫn không bỏ được điện thoại xuống, nên "thôi lướt thêm một tí để đỡ phải nghĩ đến cảm giác tội lỗi đó".

Nhưng nhiều khi không phải là vì họ thiếu tự giác, mà vì họ đã tự giác cả ngày rồi, đã phải lo học tập, lo công việc đến mệt cả người... nên tối đến họ muốn buông một tí, xõa một tí, thưởng cho bản thân một tí để bù đắp cho những sự "gồng" mà họ đã phải chịu lúc ban ngày.

Tâm lý học gọi đây là "revenge bedtime procrastination" (trì hoãn ngủ để trả thù). Họ không muốn phải đi ngủ. Vì đi ngủ đồng nghĩa với việc mất đi sự tự do, và lại phải "vào guồng" khi mở mắt dậy vào sáng hôm sau.

1. 03. Là kiểu người nằm xuống rồi nhưng tâm trí không chịu ngủ

Tắt đèn, nằm xuống, nhắm mắt... nhưng tâm trí họ vẫn cứ lải nhải không dứt về những việc chưa làm, về những chuyện sáng mai phải giải quyết, hoặc đôi khi là những lo âu mơ hồ, những chuyện buồn quá khứ cứ ám ảnh mãi không buông.

Vấn đề của họ thường sâu hơn, đến từ một tâm trí hyperactive (tăng động). Nguyên nhân có thể vì bị ảnh hưởng từ chất kích thích (như caffeine), nhưng nguyên nhân phổ biến nhất thường là do hệ thần kinh còn đang ở trong trạng thái căng thẳng. Hormone gây stress Cortisol vẫn đang ở mức cao (đặt cơ thể vào trạng thái lo âu bồn chồn), gây ức chế Melatonin, khiến cơ thể không cảm thấy đủ an toàn để chìm vào giấc ngủ.

Với vấn đề này, thì cách giải quyết thường khó hơn. Có một số cách có thể giúp họ chìm vào giấc ngủ, nhưng để triệt để lâu dài thì cần phải trực tiếp giải quyết cái vấn đề đang khiến họ bị stress. Có thể là deadline công việc, mối quan hệ bất ổn, áp lực tiền nong, hoặc một tổn thương quá khứ...

Hoặc nếu như họ là người vốn đã nhạy cảm với stress, và không stress chuyện này thì cũng stress chuyện khác, thì sẽ cần trang bị các kỹ năng giúp xoa dịu hệ thần kinh, chủ động đưa nó vào trạng thái an toàn và dễ ngủ hơn. Vừa phải điều chỉnh lại nhịp sinh học, vừa nên thực hiện các thói quen tâm lý tích cực như biết ơn, thiền định...

Còn bạn, nếu như cũng đang thuộc nhóm "khó ngủ", thì bạn thấy phân tích nào trên đây chạm trúng vào vấn đề của bạn nhất?

Cosmic Writer