Tự lập chưa chắc đã là mạnh mẽ

Tôi thấy nhiều người thường rất tự hào về sự tự lập của mình: việc gì cũng tự làm, khó khăn đến mấy cũng cắn răng chịu đựng, không bao giờ muốn mở lời nhờ vả hay làm phiền đến ai.

Thoạt nhìn, đó dường như là biểu hiện của một con người bản lĩnh, trưởng thành, độc lập và tự cường.

Nhưng trong tâm lý học, sự tự lập lành mạnh thật ra rất khác với hội chứng siêu độc lập (hyper-independence) ở mức cực đoan.

Sự tự lập lành mạnh cho phép bạn tự đứng vững trên đôi chân của mình, nhưng vẫn cảm thấy thoải mái khi cần tìm kiếm sự đồng hành hay hỗ trợ từ xung quanh. Ngược lại, siêu độc lập là một trạng thái tự cô lập mang tính cưỡng chế. Bạn cảm thấy bất an tột cùng khi phải dựa vào người khác, và vô thức coi việc nhờ giúp đỡ như là đang làm phiền người khác, hoặc là một sự thất bại của chính mình.

Điều này thường liên hệ mật thiết với kiểu gắn bó né tránh (avoidant attachment).

Một người hình thành cơ chế này thường xuất phát từ những trải nghiệm trong quá khứ: khi họ cần sự giúp đỡ nhất, người mà họ tin tưởng lại vắng mặt, từ chối, hoặc khiến họ thất vọng sâu sắc. Để bảo vệ bản thân khỏi cảm giác bị bỏ rơi hay tổn thương, tâm trí họ hình thành một niềm tin phòng vệ: nếu mình không cần ai, sẽ không ai có thể làm tổn thương mình được nữa.

Bức tường tự lập được dựng lên từ đó. Nó không thật sự xuất phát từ mong muốn tự do, mà sinh ra để bảo vệ và phòng thủ. Sự tự lập lúc này không còn là sức mạnh tự thân, mà thực chất là một phản ứng sang chấn (trauma response) để che giấu một nỗi sợ gắn kết.

Tôi nhận ra, con người khó có thể tìm thấy sự bình yên nếu cứ phải gồng mình sống như một hòn đảo cô độc.

Trưởng thành không có nghĩa là bạn phải tự gánh vác tất cả mọi giông bão một mình. Dũng cảm không chỉ nằm ở việc kiên cường chịu đựng, im lặng vùng vẫy, mà đôi khi còn là việc dám gỡ bỏ lớp phòng vệ, dám để lộ ra sự mong manh và học cách đón nhận sự giúp đỡ từ người khác.

Bởi vì biết cách dựa vào nhau, cũng là một dạng năng lực của sự trưởng thành.

Cosmic Writer