Hiểu bản thân... tóm lại để làm gì?

Hôm trước, tư vấn cho một bạn học viên, mình nhận được câu hỏi như vậy. Một câu hỏi rất đơn giản, và nhờ nó mình được tư duy lại từ những điều cơ bản nhất.

Hiểu bản thân, thật sự mà nói, không giúp bạn tạo ra sự thay đổi gì hữu hình cả.

Con số trong tài khoản không tự nhiên tăng lên. Sự tự tin của bạn không tự nhiên cải thiện. Rạn nứt trong mối quan hệ không tự nhiên hàn gắn. Tổn thương trong lòng không tự nhiên được chữa lành. Sẽ không có một sự-lột-xác nào được tạo ra cả, nếu như đó là thứ bạn tìm kiếm.

Vậy ý nghĩa của việc này là gì? Vì đâu mà người Hy Lạp nói "γνῶθι σεαυτόν" (hãy tự biết mình)? Vì đâu mà Lão Tử nói: "tri nhân giả trí, tự tri giả minh"? Vì đâu mà Carl Jung nói: "người nhìn ra ngoài sẽ chỉ mơ mộng, người nhìn vào trong mới thật sự tỉnh thức"? Tại sao triết lý này vẫn là kim chỉ nam cho mọi thế hệ con người trong suốt hơn hai nghìn năm qua?

Sau nhiều năm nghiên cứu, phân tích, chia sẻ và giảng dạy về vấn đề này, mình nghĩ: hiểu về bản thân không tạo ra sự thay đổi, nhưng nó sẽ là nền tảng và điều kiện cần thiết của mọi sự thay đổi có ý nghĩa.

Thử hình dung về một người đang lạc trong mê cung. Những ngã rẽ hiện ra trước mắt anh, nhưng anh bối rối không biết tốt nhất nên lựa chọn hướng đi nào. Anh luống cuống tìm kiếm tấm bản đồ, và rồi một ai đó trao nó cho anh. Tất cả mọi lối rẽ và hướng đi hiện ra trước mắt.

Nhưng sau cùng, thật trớ trêu, anh vẫn lạc. Vì anh không biết mình đang ở vị trí nào trên tấm bản đồ, và lối thoát nào mà anh đang muốn hướng đến.

Câu chuyện này chỉ là phép ẩn dụ của riêng mình, nhưng nếu suy nghĩ kỹ hơn, nó có thể rất gần với trải nghiệm của bạn.

Ngày nay lên mạng, bạn sẽ thấy có rất nhiều lời khuyên, rất nhiều đạo lý, rất nhiều phương pháp và chiến lược để "thành công". Nhưng vấn đề là: càng nhiều thông tin và sự chỉ dẫn, chúng ta lại... càng hoang mang hơn trước.

Nghịch lý thật phải không? Chúng ta như anh chàng đi lạc, với những tấm bản đồ trong tay nhưng cũng vẫn không biết làm gì tiếp.

Đó là vì: câu trả lời không nằm trong những lời khuyên. Không nằm trong sách. Không nằm trong các tập podcast. Không nằm trong những mô hình lý thuyết trừu tượng khiến bạn mê hoặc.

Câu trả lời nằm trong chính bạn.

Bạn là ai. Bạn có những phẩm chất như thế nào. Bạn sống theo những giá trị nào. Bạn muốn theo đuổi điều gì. Bạn muốn mình trở thành một người như thế nào... Những điều ấy đã tồn tại sâu trong bạn. Nhưng chỉ là: chúng thật khó để nhìn thấy, và còn khó hơn nữa để thật sự được sống ra.

Hiểu bản thân, vì thế, chính là bước đầu tiên của quá trình này. Nó không trao cho bạn tấm bản đồ, mà trao cho bạn chiếc đèn pin để soi đường và chiếc la bàn để biết mình cần đi về đâu.

Sự thay đổi nó tạo ra không hữu hình, vì nó xuất phát từ tận gốc rễ. Nó ảnh hưởng lên cách bạn nhìn nhận bản thân và đối mặt với khó khăn. Nó biến mơ hồ thành rõ ràng. Biến mông lung thành chắc chắn.

Nếu đã thấy con đường của mình, nhu cầu hiểu bản thân có thể không còn quá cấp thiết. Nhưng nếu chưa, nỗ lực chạy nhanh hơn chỉ khiến bạn đi lạc xa hơn.

Vậy cuối cùng thì hiểu bản thân để làm gì?

Mình nghĩ, nó đơn giản là để bạn không tốn thời gian loay hoay mò mẫm.

Con đường nào cũng sẽ có khó khăn. Vậy sao không chọn đúng con đường mình thật sự muốn đi?

Cosmic Writer