Khi không rõ mình muốn và cần gì, ta dễ chạy theo lời khuyên mà chẳng hiểu tại sao

Vài suy nghĩ đằng sau "nỗ lực ảo"

Lý do khiến nhiều người thất bại khi xây dựng thói quen, theo đuổi mục tiêu... thật ra không phải là thiếu kỷ luật như chúng ta lầm tưởng.

Vì thật ra thiếu kỷ luật chỉ là biểu hiện phần ngọn, của một vấn đề có gốc rễ sâu xa hơn rất nhiều. Để tôi giải thích rõ hơn một chút:

Nếu như bạn để ý, chúng ta đôi khi có thể hành động rất mạnh mẽ mà không cần đến kỷ luật. Như khi bạn nhiệt tình giúp người thân khi họ gặp khó khăn. Khi bạn hoàn thành một dự án quan trọng khi deadline đang đến gần. Hoặc khi bạn say mê đi sâu vào một chuyên môn nào đó mà bạn yêu thích...

Tất cả những hiện tượng này nhìn qua có vẻ khác nhau. Nhưng suy xét sâu hơn, chúng thật ra đều có cùng một nguyên lý.

Thứ khiến chúng ta tận tâm hành động trong những tình huống đó không phải là vì "kỷ luật bản thân" theo nghĩa hẹp, mà là vì tâm trí ta cảm nhận được rõ ràng tầm quan trọng của việc phải làm. Nếu không làm thì hậu quả sẽ ra sao. Mà nếu làm thì nó sẽ mang lại niềm vui hay ích lợi như thế nào.

Tương tự như vậy:

Nếu như bạn chọn một mục tiêu vì đó là việc người khác muốn bạn phải làm, học một kỹ năng vì nghe đồn nó đang hot, hoặc thử một thói quen vì ai đó nói là có ích... thì thật ra những hành động này không xuất phát từ một lý do cụ thể từ chính bạn. Chúng đến từ bên ngoài. Và do đó không tạo ra cho bạn cái mà các nhà tâm lý gọi là intrinsic motivation (động lực nội sinh).

Vậy nên, những hành động bạn đang cố làm (nhưng không xuất phát từ mình) sẽ giống như những lâu đài xây trên cát. Ban có thể hào hứng lúc đầu, nhưng không có nền móng, thì tới một lúc rồi tự nó sẽ sụp đổ.

Giải pháp cho vấn đề này là gì?

Tất nhiên không phải là hãy... "kỷ luật hơn". Tôi không xem nhẹ vai trò của kỷ luật, nhưng nó vốn là lời giải cho một bài toán khác. Điều quan trọng để bạn xây dựng được nền móng sâu vững cho những hành động của mình, đó là việc bạn cần làm rõ với bản thân rằng bạn đang muốn có sự thay đổi như thế nào, và tại sao bạn lại muốn như vậy.

Nói cách khác, bạn cần phải hiểu bản thân mình.

Thiếu đi sự hiểu biết sáng rõ về điều bạn thật sự muốn và cần, bạn sẽ chạy lòng vòng theo những lời khuyên của người khác mà không hiểu tại sao. Ngược lại, chỉ khi hiểu mình, biết mình cần phải phát triển như thế nào, bạn mới:

Thấy rõ được con đường mình cần đi.

Xác định được đúng mục tiêu để theo đuổi.

Biết mình cần học kỹ năng gì, cần xây dựng thói quen gì.

Biết việc gì phù hợp, việc gì không.

...

Vì dù bạn có nhận ra hay không, tâm trí bạn sẽ luôn âm thầm tự trả lời các câu hỏi:

Mình có muốn làm việc này hay không?

Việc này có mang lại kết quả gì tốt đẹp hay không?

Mình có thật sự muốn có cái kết quả đó không?

Mình có chấp nhận đánh đổi thời gian-công sức không?

Mình có thật sự phải làm việc này không?

Nếu như sâu trong bạn trả lời "không" hoặc có sự ngập ngừng trước những câu hỏi trên, thì việc trì hoãn hay từ bỏ sẽ là mặc định.

Ngược lại, nếu bạn thật tâm trả lời "có", thì chưa cần đến kỷ luật, việc bắt tay hành động sẽ trở thành lựa chọn dễ dàng.

Cosmic Writer