Phát triển bản thân có phải là một sự ích kỷ?

Đây là một trăn trở vô cùng thiết thực mà tôi thấy nhiều người thường đặt ra.

Trong cuộc sống hiện đại, nơi sự hy sinh là một đức hạnh được tôn vinh, ai trong chúng ta cũng đều mang trên vai vô số trách nhiệm và nhiều vai trò phải đảm đương: từ gia đình, công việc cho đến xã hội.

Giữa guồng quay tất bật ấy, thời gian đâu để ta dành cho chính mình? Thời gian đâu để học hỏi thêm, rèn luyện thể chất, đọc sách, thiền định hay chăm sóc và phát triển thế giới bên trong?

Đứng trước những câu hỏi đó, không ít người e ngại rằng:

Việc ưu tiên bản thân mình trước hết phải chăng là một sự ích kỷ, một dạng thức của chủ nghĩa cá nhân?

Để lý giải điều này, hãy thử hình dung bạn là một ly nước. Khi bạn muốn chia sẻ và giúp đỡ người khác, hành động đó giống như việc bạn đang rót nước từ ly của mình sang ly của họ, cho đi những gì bạn đang có. Thế nhưng, nếu ly nước của bạn trống rỗng, thực tế là bạn sẽ chẳng có gì để rót sang cả.

Nếu muốn bản thân trở nên hữu ích, muốn thật sự tạo ra giá trị và mang lại tác động tích cực cho thế giới xung quanh, thì tự thân ly nước của bạn phải đầy. Và để nó đầy, người duy nhất có thể làm điều đó chính là bạn, thông qua nỗ lực học hỏi, trau dồi sức khỏe, bồi dưỡng tinh thần, rèn giũa kỹ năng và mở rộng tư duy.

Tương tự như vậy, có một phép so sánh mà tôi từng nhắc đến trong cuốn "Tìm mình trong thành phố nội tâm":

Nếu bạn muốn làm điểm tựa cho người khác, tự bạn trước hết phải là một trụ cột kiên cường và vững chắc. Giống như một cái cây cao lớn với bộ rễ cắm sâu vào lòng đất, sự vững vàng của bạn mới giúp người khác có thể tựa vào mà không làm bạn sụp đổ.

Bạn càng khỏe mạnh, bạn lại càng nâng đỡ được nhiều người.

Chúng ta thường dễ dãi phán xét rằng việc tập trung vào bản thân là một nỗ lực vị kỷ. Thế nhưng, sự phán xét ấy thực chất lại là một điểm mù về mặt đạo đức. Trên thực tế, việc tập trung nuôi dưỡng và phát triển mình lại là hành động vị tha nhất mà bạn có thể làm.

Chỉ khi không ngừng phát triển, bạn mới có thể mang đến cho thế giới phiên bản tốt nhất của chính mình. Bạn phải hạnh phúc thì mới có thể lan tỏa sự tích cực. Bạn phải có năng lực thì mới kiến tạo được giá trị và thật sự giúp ích cho đời. Hơn hết, bạn phải tự giải quyết được những vấn đề của bản thân thì mới có đủ tâm trí và kinh nghiệm để giúp người khác tháo gỡ vướng mắc của họ.

Ngược lại, nếu năng lượng của bạn vẫn còn chìm trong tiêu cực, năng lực vẫn còn yếu kém mà đã vội vàng lo chuyện của người khác, can dự vào những vấn đề không thuộc về mình, thì khả năng cao là bạn sẽ gây hại nhiều hơn là giúp đỡ.

Dĩ nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc ta thờ ơ với thế giới. Chúng ta vẫn phải quan tâm đến mọi người, thấu hiểu những vấn đề xung quanh và giữ lòng cảm thông trước những khó khăn của xã hội. Nhưng suy cho cùng, để thực sự tạo ra được tác động thiết thực, mọi hành trình đều sẽ phải bắt đầu từ chính bản thân ta.

Như trong Phật giáo cũng có câu:

"Nhân sinh vi kỷ, thiên kinh đích nghĩa; nhân bất vi kỷ, thiên tru đích diệt".

Câu này có ý nghĩa sâu xa rằng:

Nếu con người không biết tự sửa mình, tự thay đổi và phát triển bản thân mình, thì đó mới chính là điều trái với lẽ tự nhiên.

Cosmic Writer