5 điều mình nhận ra về sức khoẻ trong năm qua

Trong năm vừa qua, mình may mắn nhận được rất nhiều lời chúc sức khoẻ từ người theo dõi. Nhưng cũng trớ trêu rằng, một năm qua cũng là khoảng thời gian sức khoẻ của mình phải trải qua nhiều khó khăn.

Mình vốn không thường chia sẻ những khía cạnh cuộc sống quá cá nhân, nhưng việc đã-và-đang trải qua những biến cố sức khoẻ trong thời gian qua khiến mình có những nhận thức mới về con người và cuộc sống (và có lẽ những nhận thức này cũng sẽ ảnh hưởng nhiều tới nội dung của mình từ nay về sau).

1. Khi nói "sức khoẻ bất ổn", mọi người thường chỉ nghĩ tới việc bị mệt, bị sốt, bị cúm... theo kiểu là những sự viêm nhiễm (inflammation) nhất thời, do cảm lạnh, do làm việc quá sức... và chỉ cần nghỉ ngơi là xong. Nhưng thực chất, có những vấn đề sức khoẻ xảy ra một cách âm thầm, kéo dài và mang tính hệ thống, mà việc chỉ "nghỉ ngơi vài ngày" hoàn toàn không thể giải quyết được.

2. Bệnh có thể xảy ra với bất kì ai, kể cả người khoẻ mạnh. Mình là một người nhìn chung có thể trạng khá tốt, lối sống rất khoa học: không hút thuốc, rất ít khi uống rượu bia, một tuần workout 3-5 buổi, đi ngủ trước 12 giờ, uống đủ nước, ăn cân bằng các macronutrients... thế nhưng vẫn mắc bệnh, chỉ đơn giản vì tính ngẫu nhiên thuần tuý: do cơ địa, hoặc do gene di truyền khiến cơ thể đã có sẵn thiên hướng dễ mắc một loại bệnh cụ thể. Bác sĩ gọi tình trạng của mình là bệnh "vô căn" (idiopathic), nghĩa là bệnh xảy ra mà không có một nguyên nhân cụ thể và hợp lý, hoặc đúng hơn là y học chưa thể xác định được căn nguyên rõ ràng của nó. Đánh giá này giúp mình tránh được cảm giác có lỗi (guilt) rằng vì những lựa chọn sai lầm của mình đã gây ra bệnh, nhưng lại khiến mình cảm thấy kém may mắn khi không hiểu tại sao bệnh lại chọn mình mà khởi phát.

3. Nhưng tất nhiên, việc duy trì lối sống và thói quen lành mạnh cũng vẫn là một nền tảng cực kì quan trọng. Tuy nó không đảm bảo hoàn toàn rằng bệnh sẽ không xảy ra, nhưng đó cũng vẫn giúp giảm khả năng mắc bệnh và nếu có mắc bệnh thì cũng sẽ giúp bệnh không nhanh chóng chuyển biến xấu. Nền tảng sức khoẻ và thể lực tốt từ đầu sẽ giúp bạn dễ dàng đối phó với bệnh, phục hồi sau bệnh, và quan trọng nhất là giúp bạn duy trì được trạng thái tinh thần tốt để có thể vượt qua bất kì điều gì.

4. Cảm giác ngại khi nói về bệnh. Vì mọi người thường có cái nhìn định kiến rằng "do mình không giữ gìn nên mới mắc bệnh", không thấu hiểu, hoặc nhiều khi cũng là do chính mình không muốn bản thân rơi vào victim mindset (tâm thế nạn nhân) và khiến cho cái chữ "bệnh" trở thành một phần căn tính của mình. Đi cùng với nó là stress, suy nghĩ, lo âu... gián tiếp tạo thành cái gọi là "mind-body loop" (vòng lặp thân-tâm: ý nói đến những vấn đề thể chất có thể kéo theo những vấn đề về tinh thần tiếp diễn). Đây là điều mình thấy ít được nói đến, nhưng lại là một vấn đề lớn mà tự mình đang trải nghiệm. Và để cắt đứt được vòng lặp này, giữ được tâm lý lạc quan và tích cực để vượt qua những giai đoạn sức khoẻ khó khăn, sẽ phải cần đến sức bật tinh thần (resilience) rất tốt. May mắn rằng đây là điều mình vốn cũng đã tự xây dựng lâu nay.

5. Những đêm thức trắng vì cơn đau, giúp mình trân trọng hơn rất nhiều những ngày cuộc sống "bình thường". Những ngày mà mình có thể thức dậy, sinh hoạt, làm việc... mà không bị ảnh hưởng và gián đoạn bởi cơn đau, bởi sự lo lắng... đều là những ngày thật sự tuyệt vời. Như Nam Cao từng viết trong Lão Hạc rằng: "một người đau chân có lúc nào quên được cái chân đau của mình để nghĩ đến một cái gì khác đâu?". Có lẽ vì thế nên y học sơ khai từng định nghĩa về "sức khoẻ" một cách phủ định: rằng sức khoẻ chỉ đơn giản là sự thiếu vắng bệnh tật và đau đớn. Nhiều khi sức khoẻ ổn định thôi đã là món quà vô giá và hết sức ý nghĩa rồi. Vậy nên, nếu như hôm nay là một ngày "bình thường" của bạn, hy vọng rằng bạn sẽ thật sự trân trọng điều đó và tận dụng sức khoẻ mình đang có để làm được việc gì thật có ích.

Mình rất xin lỗi nếu như bài viết này cảm giác hơi "nặng nề" cho bạn, và mình hiểu nếu như bạn không thích đọc những bài viết kiểu như vậy.

Nhưng đây cũng vẫn là những suy nghĩ thật của mình những ngày này. Và cuộc đời mà, sinh-lão-bệnh-tử là quy luật tất yếu. Dù có may mắn hay không, thì sự thật không-màu-hồng của cuộc đời là không thể tránh khỏi (inevitable), và né tránh vốn chỉ là kéo dài sự ngây thơ.

Và mình nghĩ, những thử thách cuộc đời ban cho, thực chất cũng chính là cơ hội để nội tâm mình trưởng thành. Bạn nhỉ? 🙂

Cosmic Writer