Cách để... thời gian trôi nhanh hơn?

Có một thực tế về tâm lý con người thế này:

Cách chúng ta cảm nhận về tốc độ của thời gian, thật ra không phụ thuộc nhiều vào độ dài-ngắn khách quan của khoảng thời gian đó, mà phụ thuộc nhiều vào trạng thái tinh thần của ta trong hiện tại.

Nếu như trong vật lý, thuyết tương đối của Einstein cho rằng không gian-thời gian là một kết cấu hợp nhất, và rằng thời gian có thể co-giãn theo mức độ bị uốn cong của không gian (tạo thành bởi lực hấp dẫn)... thì trong địa hạt tâm lý, tốc độ của thời gian (trong cảm nhận chủ quan của chúng ta) cũng có tính tương đối gần tương tự, tùy thuộc vào chất lượng của trải nghiệm.

Bạn có bao giờ thấy 2 ngày cuối tuần thì trôi qua nhanh như chớp mắt, còn 2 ngày trong tuần đi làm thì kéo dài cảm tưởng như cả thế kỷ? Hoặc 8 tiếng ngủ thì trôi qua nhanh như một hơi thở, còn 8 tiếng giải quyết công việc thì chán chường như vô tận? Một siêu phẩm điện ảnh dù kéo dài 3 tiếng xem vẫn chưa thấy "đã", còn một bài giảng học thuật nhức đầu thì chỉ 15 phút thôi cũng thấy quá dài?

Trong lý thuyết về trạng thái flow (dòng chảy) của nhà tâm lý Mihalyi Cszikszentmihaly, khi con người nhập tâm sâu sắc vào một công việc có vừa đủ mức độ thử thách, vừa có ý nghĩa, khi đó cảm nhận về thời gian sẽ co rút lại. 3 tiếng trong flow có thể cảm nhận như mới chỉ 10 phút trôi qua. Và điều đáng nói là: trạng thái flow là khi con người chạm đến cảm giác "thăng hoa" nơi chúng ta được mở khóa những tiềm năng cao nhất của chính mình.

Ngược lại, những trải nghiệm buồn chán, chẳng hạn như việc phải ngồi trong văn phòng 8 tiếng mỗi ngày, làm công việc bạn chẳng muốn làm nhưng vẫn phải làm để cuối tháng nhận lương... khiến cho cảm nhận của con người về thời gian càng bị kéo giãn. Một nghịch lý "khó chịu" mà học thuyết Attentional Gate Model của Block & Zakay (1996) chỉ ra đó là: càng mong chờ thời gian trôi qua, chúng ta càng để ý đến thời gian. Và càng để ý đến thời gian, chúng ta càng cảm nhận rằng thời gian trôi qua thật chậm.

Bài học mà chúng ta có thể rút ra ở đây là gì? Là càng sống trọn vẹn, sống hết mình, có những trải nghiệm sâu sắc và thú vị... thì thời gian trôi qua càng nhanh. Ngược lại, càng sống nhàm chán, sống thụ động... thì thời gian trôi qua càng lâu. Muốn cảm nhận mình sống lâu hơn? Hãy đừng làm gì cả, thu mình lại, chán ghét mọi thứ, chối bỏ mọi tiềm năng, và ngồi chờ cuộc đời trôi qua.

Nhưng khi được hỏi, nếu như phải lựa chọn giữa: (A) 80 năm dài-như-vô-tận nhưng đầy sự tiêu cực, và (B) 80 năm nhanh-như-chớp-mắt nhưng đầy sự viên mãn, có lẽ tất cả đều sẽ chọn B. Điều này là chỉ dấu cho một sự thật còn quan trọng hơn:

thứ con người khao khát không phải là sống lâu, mà là sống sâu, sống nhiều, sống trọn vẹn.

Và như trong một nghịch lý khác (được gọi là Filled Duration Illusion) có chỉ ra: một cuộc đời với nhiều trải nghiệm, nhiều sự kiện... thì khi nhìn lại, chúng ta sẽ thấy nó dài hơn. Nghĩa là: việc sống-trọn-vẹn sẽ khiến bạn cảm tưởng như thời gian trôi qua nhanh hơn ở hiện tại, nhưng sẽ thấy cuộc đời mình thật dài, thật đủ đầy, thật phong phú... khi nhìn lại nó qua lăng kính của ký ức.

Sau cùng, thứ chúng ta cần là niềm hạnh phúc ở hiện tại, và sự mãn nguyện khi sau này nhìn về. Và thứ chúng ta tốt nhất nên làm hôm nay là hãy tận hưởng cuộc sống mình đang có, tập trung sâu sắc vào những việc mình đang làm, và nếu được, hãy thử có thêm cho mình những trải nghiệm mới.

Cosmic Writer