Cuộc đời là những vòng xoắn ốc

Người ta vẫn thường hay ví cuộc sống như một hành trình, chỉ có tiến hoặc lùi. Nhưng khi trải nghiệm và quan sát nhiều hơn, tôi lại thấy đời người giống như những đường xoắn ốc (spirals).

Sự thay đổi của chúng ta luôn có xu hướng hoặc xoắn ốc đi lên (spiraling upwards), hoặc xoắn ốc đi xuống (spiraling downwards).

Không phải vì hình xoắn ốc có gì trừu tượng hay thần bí. Bản chất của nó rất thực tế: đó là cách mà từng suy nghĩ, hành vi và lựa chọn nhỏ nhất của chúng ta liên tục tác động và ảnh hưởng đến nhau, kéo theo những suy nghĩ, hành vi, lựa chọn kế tiếp. Việc này tạo thành một hiệu ứng domino dây chuyền.

Khi một quân cờ domino ngã theo chiều hướng tích cực, một vòng lặp nối tiếp sẽ được kích hoạt. Nó giống như một chuỗi nhân-quả tuyến tính.

Chẳng hạn, khi bạn giữ cho mình một tâm thế chủ động và lạc quan, bạn sẽ dồn tâm sức vào công việc một cách trọn vẹn hơn. Công việc ra kết quả tốt, mang lại nguồn thu nhập vững vàng. Thu nhập ổn định giúp bạn giải tỏa lo âu, có điều kiện ăn uống, ngủ nghỉ đầy đủ. Thể lực tốt và sức khỏe tốt lại tiếp tục nuôi dưỡng một tinh thần minh mẫn, tích cực. Và tinh thần ấy lại trở thành nguồn năng lượng dồi dào để bạn làm việc năng suất, sáng tạo và hiệu quả hơn. Mọi thứ cứ thế nâng đỡ nhau đi lên như một vòng xoắn ốc.

Nhưng quy luật này cũng hoàn toàn chính xác ở chiều ngược lại. Và đó cũng là cách mà nhiều người trong chúng ta vô tình rơi vào trạng thái kiệt quệ, bế tắc hay trầm uất.

Hiếm khi nào ai đó rơi vào một khoảng trũng sâu của cuộc đời chỉ sau một đêm. Không có chuyện hôm trước cuộc sống còn đang êm đẹp mà hôm sau đã sụp đổ. Chúng ta thường rơi xuống đáy bằng một chuỗi những thất bại âm thầm, từng chút một, cho đến khi ta nhận ra mình đã ngập chìm giữa hàng đống vấn đề hỗn độn.

Đôi khi, mồi lửa chỉ bắt đầu từ một khúc mắc rất nhỏ. Một chuyện chưa kịp tháo gỡ khiến ta trăn trở lo nghĩ thâu đêm. Vài đêm mất ngủ liên tiếp làm năng lượng và thể trạng suy giảm. Cơ thể mệt mỏi dẫn đến sự thiếu tập trung, lơ là trong công việc và bắt đầu mắc những sai lầm không đáng có. Kết quả công việc kém lại kéo theo cảm giác thất vọng và bất an. Và khi tâm trí đang tiêu cực, ta lại càng dễ phản ứng bốc đồng hoặc mắc phải những sai lầm tiếp theo, đẩy bản thân trượt sâu hơn vào vòng xoáy đi xuống.

Nhìn lại mình, bản thân tôi cũng đã từng đi qua một vài những chu kỳ trượt dốc như vậy.

Có những giai đoạn rơi xuống mà lúc đó tôi hoàn toàn không hiểu nguyên do, chỉ thấy dường như mọi chuyện tồi tệ cứ liên tục ập tới, chồng chất lên nhau. Phải mất rất nhiều thời gian, sự kiên nhẫn và cả những vật vã, tôi mới có thể từng bước cải thiện và đứng vững lại được.

Nhưng sau này, khi đã đủ từng trải và nhìn lại, tôi mới nhận ra: những khoảng trũng ấy không xảy ra ngẫu nhiên. Chúng chỉ là kết quả tất yếu từ một chuỗi những bất cẩn, thụ động, vô tâm mà mình đã mắc vào trước đó.

Đi qua qua những giai đoạn như vậy, tôi nhận ra rằng: người có nội lực không phải là người không bao giờ rơi vào tiêu cực. Chúng ta đều là con người. Và sẽ luôn có những lúc mệt mỏi, chao đảo hay yếu lòng.

Sự trưởng thành thật sự, tôi nghĩ, là khả năng nhận biết và điều chỉnh chính mình ngay khi sự tiêu cực vừa chớm kéo đến. Ta không để bản thân bị nhấn chìm vào nó quá lâu. Ngay từ khi sự u ám nhen nhóm trong lòng, ta đã phải kịp nhìn ra và chủ động thay đổi.

Đôi khi, ngã xuống là bài học cần thiết để ta học cách đứng dậy. Nhưng quan trọng hơn cả, là học cách giữ thăng bằng để không cho phép mình trượt ngã nhiều lần theo cùng một cách, ở cùng một vị trí. Đó mới là sự từng trải và khôn ngoan.

Vòng xoáy tiêu cực luôn sở hữu một quán tính ghê gớm. Nếu cứ thụ động cam chịu hoặc ngồi im hy vọng tự nó qua đi, quán tính của cuộc đời sẽ có thể kéo ta rơi mãi. Giống như một người gắng sức bước đi ngược chiều gió, để giữ cho mình không bị quật ngã, ta không thể buông xuôi, mà buộc phải chủ động nghiêng mình về phía ngược lại.

Việc ấy nhiều khi không dễ dàng. Ta phải thành thật như vậy. Nhưng tôi tin nó xứng đáng. Vì những cố gắng của ta có thể kích hoạt cho một chuỗi nhân-quả mới. Cho một hành trình xoắn ốc đi lên.

Cosmic Writer