Cái bẫy của sự hưng phấn

Hôm vừa rồi, tôi có đặt một câu hỏi nhỏ trong nhóm Self-creation về một trạng thái tâm lý rất quen thuộc:

"Muốn làm nhiều thứ, nhưng cuối cùng lại không biết làm gì".

Đó là những khoảnh khắc năng lượng dâng cao, tâm trí rực sáng với vô số dự định: học ngoại ngữ, mở dự án kinh doanh, xây kênh nội dung, viết sách, thay đổi vóc dáng. Viễn cảnh nào trong đầu cũng đầy lấp lánh và hứa hẹn.

Thế nhưng, sau cơn hưng phấn ấy thường là sự bế tắc. Bạn ngồi trước bàn làm việc hàng giờ mà không thể bắt đầu, bối rối giữa quá nhiều lựa chọn, để rồi rốt cuộc chẳng có việc nào được hoàn thành.

Bản thân tôi cũng đã từng không ít lần rơi vào tình huống như vậy trong công việc. Có quá nhiều thứ muốn làm. Nhưng thời gian và năng lượng lại cần sự chuyên tâm.

Vấn đề thật sự là gì?

Khi một ý tưởng mới xuất hiện, dopamine thường sẽ dâng cao và tạo ra cảm giác về động lực.

Việc tưởng tượng ra về mục tiêu mang lại cho bạn sự thỏa mãn gần như tương đương với việc đã thật sự đạt được nó rồi. Nhưng dopamine chỉ giỏi kích hoạt ham muốn ban đầu, chứ không thể thay ta duy trì sự kiên nhẫn.

Khi bị cuốn theo sự phấn khích nhất thời, ta sẽ dễ đánh mất sự điềm tĩnh cần thiết. Việc muốn làm quá nhiều thứ cùng lúc sẽ xé nhỏ năng lượng và sự chú ý. Bạn rơi vào trạng thái quá tải: cái gì cũng thấy quan trọng, và cuối cùng không xác định được hành động cụ thể mình cần làm ngay bây giờ là gì.

Năng lực thật sự của một người, như tôi thấy, không nằm ở việc đầu óc có thể nghĩ ra bao nhiêu ý tưởng, mà nằm ở khả năng quản lý sự tập trung, quản lý hành vi và kỷ luật điều phối công việc. Nói cách khác, cái "trí" mà không được định hướng bởi cái "tâm", thì sẽ chỉ phân tán và rối loạn.

Không ai có thể xây một tòa lâu đài chỉ bằng cách ước mơ về bản vẽ. Cách duy nhất để nó thành hình là bạn phải chấp nhận ngồi xuống, đặt từng viên gạch thật ngay ngắn vào nền đất. Bạn cũng không thể chạm tới đỉnh tòa tháp nếu từ chối bước qua từng bậc thang nhọc nhằn.

Tất nhiên, nói vậy không có nghĩa là ta phải dập tắt đi ngọn lửa của sự hưng phấn hay tham vọng.

Vì nó vốn là khởi nguyên tuyệt vời cho mọi sáng tạo. Nếu không có nó, ta thậm chí chẳng có can đảm để bắt đầu.

Nhưng tôi nghĩ ta cần thẳng thắn thừa nhận: có một bước chuyển tiếp quan trọng giữa nghĩ và làm, giữa khao khát và hành động, giữa ý tưởng và triển khai. Và đó mới là chỗ giá trị được thật sự tạo ra.

Tầm nhìn lớn giữ cho bạn không đi lạc. Nhưng chính việc cặm cụi làm tốt từng việc nhỏ mới là thứ đưa bạn đến đích.

Nếu hôm nay bạn thấy mình đang choáng ngợp giữa quá nhiều dự định, hãy dừng lại một nhịp để kéo mình về với thực tại. Đừng nôn nóng muốn giải quyết tất cả cùng một lúc.

Hãy tự hỏi: ngay bây giờ, đâu là một việc nhỏ nhất, đơn giản nhất, dễ dàng nhất mà tôi có thể bắt đầu?

Tập trung làm cho xong việc đó, rồi mới làm đến việc tiếp theo. Và sau đó cứ lần lượt như vậy. Đó là cách duy nhất để bất kì thứ gì có ý nghĩa được tạo thành.

Cosmic Writer