Điều khó nhìn thấy nhất, đôi khi lại là chính mình

Sự hiểu biết quý giá nhất là sự hiểu biết về chính mình.

Học về bản thân là một sự học mà sẽ chẳng có vị thầy nào dạy ta được. Ta chỉ có thể học lấy từ mình, qua việc quan sát bản thân và chiêm nghiệm lại từ những trải nghiệm đã sống.

Những thói quen và kỹ năng này ta có thể học từ người khác, nhưng tri thức gì ta khám phá được từ nó sẽ chỉ là của riêng ta, chứ không thể là bản sao của bất kì vị thầy nào.

Việc nhìn lại bản thân như vậy cực kì khó khăn vì nó xuất phát từ một sự thật rất ngược đời, rằng: bạn nằm trong điểm mù của chính mình. Điều này nghĩa là gì?

Để dễ hình dung, bạn hãy thử suy nghĩ về nghịch lý này nhé: đôi mắt của bạn đã nhìn thấy rất nhiều thứ, nhưng chưa bao giờ tự nhìn thấy được chính nó. Ngoại lệ duy nhất là khi bạn có một tấm gương, hoặc một mặt phẳng nào đó phản chiếu lại hình ảnh của chính bạn. Khi đó, bạn mới nhìn thấy được mình, từ một điểm nhìn khác. Bạn nhìn thấy gương mặt mình, thấy những gì mà những người xung quanh nhìn thấy ở bạn còn chính bạn thì không.

Đây là một sự thật mang tính phản-trực-giác (counterintuitive): càng những gì quen thuộc và hiển nhiên, thì lại càng khó để nhìn ra. Cũng giống như cái cách bạn dễ "soi" ra vấn đề ở người khác mà không hay biết trên mặt mình cũng có vết bẩn. Hay cách bạn thường cần đến một góc nhìn khách quan bên ngoài chỉ để thấy rõ hơn vấn đề mà mình đang nhức đầu giải quyết.

Hiểu bản thân cũng vậy. Nếu như thiếu nhận thức và phản tư, bạn sẽ không thể biết thêm điều gì về mình ngoài những điều mà bạn vốn đã biết rồi. Việc này không phải để nhìn được hình tướng của mình (theo nghĩa đen như khi soi gương), mà để bạn thấu được, cảm được cái dòng chảy nội tâm bên trong mình. Tâm mình đang như thế nào. Nó phản ứng với sự kiện này ra sao. Và nó đang thật sự hướng tới điều gì...

Người có sự sáng rõ về mình, nhờ đó, bất kì hành động, lời nói, lựa chọn của họ cũng sẽ hướng đến sự hài hòa trong tâm. Biết tự động viên mình khi khó khăn. Biết tha thứ cho mình khi vô ý mắc sai lầm. Biết buông bỏ những khát khao tiêu cực. Biết chọn lấy những điều thiết thực, ý nghĩa mà theo đuổi...

Chính vì như thế, người phương Tây mới có câu:

"knowing yourself is the beginning of all wisdom".

Nghĩa rằng: hiểu về bản thân chính là nguồn gốc của mọi sự khôn ngoan.

Cosmic Writer