Giá trị vô hình (và trường tồn) của việc đọc

Giá trị vô hình (và trường tồn) của việc đọc

Giống với phần lớn mọi người, thời gian đầu, mình mua sách đọc chỉ đơn giản để học thêm. Mỗi cuốn sách như thể là một kho tàng kiến thức được nén lại, còn việc đọc sách là để mình giải mã và tiếp nhận những kiến thức đã được tác giả dày công ghi lại trong đó.

Trong những năm gần đây, mình dần có một suy nghĩ khác về sách. Nếu như sách chỉ đơn thuần là phương tiện truyền đạt kiến thức, thì ngày nay có lẽ sẽ không thiếu những phương tiện khác làm được việc tương tự. Chẳng hạn như wikipedia, các nghiên cứu khoa học được xuất bản, hay thậm chí AI cũng có thể tổng hợp được kiến thức nhanh hơn, mới hơn, rộng hơn.

Do đó, mình nghĩ cách chúng ta nhìn nhận về giá trị của sách cũng cần có sự thay đổi. Kiến thức là thứ giúp cho một cuốn sách bán chạy. Nhưng thứ khiến cho cuốn sách ấy có vị thế trong tâm trí người đọc hoặc thật sự tạo ra được giá trị giúp họ thay đổi, thì nó lại nằm ở những giá trị vô hình và trừu tượng hơn rất nhiều.

Là một lối tư duy.

Là trải nghiệm sống thật.

Là tính cách sống động của tác giả.

Những giá trị vô hình này ẩn mình trong những câu chuyện mà tác giả kể lại, trong giọng văn, trong cách dùng từ ngữ, trong những quan điểm, giá trị, hay thậm chí thiên kiến được phủ lên mọi chương sách. Đó là thứ ta khó chỉ ra được chính xác nó cụ thể là gì, nhưng có thể cảm nhận được nó một cách trực diện trong trải nghiệm đọc.

Nếu bạn thử để ý: khi bạn đọc một cuốn sách, chỉ cần khoảng một vài trang, bạn có thể phần nào cảm nhận được con người, bản sắc, cá tính của người viết được ngầm thể hiện trong đó. Kể cả khi họ không chủ động nói gì về bản thân họ.

Và đó cũng là lý do vì sao có những cuốn sách mà người viết dường như rất uyên bác, chia sẻ rất nhiều kiến thức sâu rộng, nhưng lại có điều gì đó khiến bạn thấy khó đồng cảm. Ngược lại, có những cuốn sách có khi được viết từ cả trăm năm trước, kiến thức không mới hoặc không còn đúng theo chuẩn học thuật bây giờ, nhưng bạn vẫn tìm thấy được niềm cảm hứng hoặc sự đồng điệu giữa họ với mình.

Giá trị của sách, do đó không còn thuần tuý là kiến thức. Mà còn là góc nhìn, là trải nghiệm, là cảm xúc, là cuộc đối thoại giữa người với người, là những cánh cửa để bạn nhìn thấu vào nội tâm của tác giả, nhìn thấy hình bóng của chính mình trong đó, và rồi nhận ra mình không cô đơn.

Nói đúng hơn: giá trị của sách chưa bao giờ thay đổi. Nhưng cách ta nhìn nhận về giá trị của nó trong bối cảnh công nghệ-xã hội hiện tại thì cần phải khác đi.

Và mình nghĩ, sự thay đổi về cách nhìn nhận như vậy sẽ giúp cho sách (như một phương tiện truyền thông) trở nên rất khó để lỗi thời, cho dù thời đại AI đã-và-đang thay đổi cách thức chúng ta cập nhật thông tin.

Sự thay đổi này, tất nhiên không chỉ diễn ra với sách, mà còn với mọi loại văn bản mà chủ thể sáng tạo ra nó là con người, với bản sắc cá nhân và một cuộc đời sống động. Chẳng hạn như với chính bài viết này và trang blog này mà bạn đang đọc.

Chưa từng có một dòng viết nào được đăng tải trên Cosmic Writer mà không phải là do chính mình tự viết. Và nếu như bạn từng yêu thích một bài viết nào của mình, mình nghĩ có thể đó là một phần con người mình mà bạn cảm thấy đồng điệu, và những dòng viết của mình chỉ là tấm gương phản chiếu lại chính những điều mà bạn đã có sẵn bên trong.

Đó là sự kết nối giữa con người với con người, mặc dù gián tiếp và vượt qua không gian-thời gian, nhưng sẽ khó có điều gì thay thế được.

Cosmic Writer