Không có lời khuyên nào là chân lý

Không có lời khuyên nào là chân lý

Hôm vừa rồi, tôi xem được một video của một bạn trẻ. Trong video bạn có nói về việc "biết đủ" tuy là một triết lý sống nghe có vẻ sâu sắc, nhưng nó lại cổ vũ người ta sống thụ động, an phận thủ thường.

Cá nhân tôi không đồng ý với góc nhìn này, nhưng ngược lại cũng thấu hiểu rằng vì sao bạn lại có quan điểm như vậy. Và thậm chí điều ấy không sai, mà nó đúng với con người của bạn, với nhu cầu của bạn, ở thời điểm này trong cuộc đời bạn.

Xét nghĩ, ở cái tầm tuổi mà con người ta đang phải nỗ lực để độc lập tài chính, xây dựng nền tảng và đảm bảo cho mình thoát khỏi nghèo khó, thì lời khuyên "biết đủ" lại dường như tệ hại. Cái ăn cái mặc còn đang thiếu, tiền nhà tháng sau chưa biết trả thế nào, khoản nợ của gia đình còn phải cõng trên vai, thì phải chăng "biết đủ" chỉ là ngồi xuống cam phận, hoặc là một lý tưởng đạo đức cao vời xa xỉ mà ta chưa thể cảm được?

Ngược lại, với một người cuộc sống đã ổn định, đã trải qua nhiều thành-bại của riêng mình, đã nhận ra sự lạnh lẽo và vắt kiệt của tư bản... thì cái lý tự nhiên của họ sẽ là chậm lại một chút, buông bớt áp lực, sống để trải nghiệm và tận hưởng chứ có lẽ không phải là tăng tốc ganh đua.

Điều này có nghĩa: không có lời khuyên nào là "chân lý" cả. Mọi lời khuyên đều có thể sai. Và sai-hay-đúng phần lớn phụ thuộc vào ngữ cảnh, nghĩa rằng người nói là ai, và người nghe (là bạn) đang thật sự cần nhất điều gì. Vậy thì bạn đang thật sự cần nhất điều gì? Với câu hỏi này, thì thật buồn cười, chỉ riêng bạn mới tự trả lời được.

Bản thân tôi, trên con đường học tập và phát triển của riêng mình, cũng đã từng không ít lần bối rối trước những lời khuyên mâu thuẫn với nhau, thậm chí va nhau đốp chát, từ những cuốn sách, những vĩ nhân, hay những câu quote trên mạng. Người nói phải nỗ lực. Người lại nói phải buông bỏ. Người thì nói phải lý trí hơn. Người lại nói đừng lý trí quá...

Sau cùng, tôi nhận ra: không dễ tìm được một chân lý phổ quát nào đúng với tất cả người trẻ lẫn người già, cả bần nhân lẫn đại gia... Đi tìm cái chung nhất bên ngoài, có khi ta lại mất kết nối với những cái riêng ta đã sẵn có trong mình.

Tuy nhiên, tôi không cho rằng "mọi lời khuyên chỉ đúng với người đi khuyên" hoặc rằng không có đúng-sai và "thế nào cũng được". Vấn đề nằm ở sự phù hợp, ở việc ta biết nhận thức của mình đang ở đâu, và chọn lọc được xem lời khuyên nào là đúng với thử thách mình đang gặp phải.

Tôi cho rằng mỗi con người đều có một hành trình riêng cần phải đi. Sẽ có những khó khăn riêng, vấn đề riêng, cần bạn phải học được những bài học nhất định. Và chỉ khi xác định được bài học bạn cần học là gì, khi đó việc truy tầm những lời khuyên, triết lý, tri thức bên ngoài mới có ý nghĩa.

Do đó, bạn sẽ thấy phần lớn những nội dung đạo lý, self-help trên mạng đều là sáo rỗng. Chỉ đơn giản vì chúng có thể không phải dành cho bạn. Cũng sẽ có những bài học nay bạn thấy đúng, một ngày khác sau này lại thấy sai. Hoặc những bài học nay thấy sai, tới một thời điểm lại ngộ ra là nó đúng. Đơn giản vì bản thân ta theo thời gian cũng có sự trưởng thành. Và ở mỗi giai đoạn trưởng thành, ta lại cần được nghe những bài học khác nhau.

Vậy nên, thay vì tìm kiếm những lời dạy bên ngoài làm "chân lý" để bám vào, tôi cho rằng quan trọng hơn cả là ta phải hiểu mình, biết mình muốn gì, cần gì, và sống để trở thành ai. Bên cạnh đó cũng cần phải có sự phản tư, chọn lọc xem điều gì là phù hợp với nhu cầu của mình, ít nhất ở hiện tại.

Khi đó, bạn sẽ nhận ra không có lời khuyên nào là tuyệt đối. Mà chúng sẽ chỉ là những mảnh ghép để bạn từng chút một hoàn thiện mình mà thôi.

Cosmic Writer