Sự phù hợp quan trọng hơn sự an toàn

Một trong những điều khiến tôi băn khoăn nhất mỗi khi quan sát cách nhiều bậc phụ huynh định hướng nghề nghiệp cho con, là việc họ thường chỉ chăm vào những câu hỏi bên ngoài:

Ngành nào dễ kiếm việc? Nghề nào ổn định? Hướng đi nào ra tiền nhanh?...

Họ tìm hiểu kỹ về thị trường, nhưng lại hiếm khi tìm hiểu về những câu hỏi bên trong, những câu hỏi mang tính con người hơn:

Con có thực sự phù hợp với con đường đó không? Con có sở hữu những phẩm chất tính cách để thành công với nghề không? Con có yêu thích và có đủ sự kiên nhẫn để đối diện với những áp lực tất yếu của lĩnh vực đó hay không?

Hệ quả của lối tư duy này là một thế hệ bước ra đời với cảm giác mông lung và lạc lõng.

Sau 4 hay 5 năm miệt mài trên giảng đường, nhiều người mới cay đắng nhận ra mình đang đi sai hướng. Những tấm bằng trở thành kỷ vật nằm im trong ngăn kéo, hoàn toàn không liên quan với công việc thực tế của họ về sau.

Nhưng lãng phí thời gian và tiền bạc vẫn chưa phải là tất cả. Cái giá đắt hơn thế là những giằng xé nội tâm kéo dài: là biết mình chọn sai, nhưng không đủ can đảm để chọn lại. Bởi thay đổi đồng nghĩa với rất nhiều rủi ro, và quay về con số không. Cuộc đời bạn vô tình bị khóa chặt bởi một lựa chọn được đưa ra từ năm 18 tuổi, từ cái thời điểm mà bạn còn chưa hiểu mình là ai.

Tôi luôn tin rằng: con người chỉ phát huy tiềm năng tốt nhất khi được làm công việc thực sự phù hợp với mình.

Và đây không phải là "theo đuổi đam mê" theo kiểu lãng mạn. Sự phù hợp ở đây mang tính thực tế hơn rất nhiều:

Đó là công việc không đi ngược lại những giá trị sống cốt lõi của bạn. Bạn được làm những task việc đúng với sở trường của mình. Nó giúp bạn rèn giũa những tư duy và kỹ năng bạn muốn có. Hoặc bạn được đồng hành cùng những người phù hợp trong một môi trường lành mạnh nuôi dưỡng bạn.

Triết lý này rất gần với quan điểm của Steve Jobs:

"you only do great work if you love what you do"

(bạn chỉ làm tốt nhất công việc của mình khi bạn thực sự yêu những gì mình làm).

Thiếu đi sự yêu thích và say mê từ bên trong, bạn sẽ rất khó để bền bỉ đi qua những khúc quanh nhọc nhằn của sự nghiệp.

Gốc rễ của vấn đề rốt cuộc vẫn quay về hai chữ: hiểu mình.

Bạn phải hiểu rõ bản thân để biết mình cần gì, và bạn nên có cơ hội trải nghiệm, được thử sức ở nhiều vai trò, vị trí khác nhau để tìm ra câu trả lời. Đáng tiếc là phần lớn mọi người đều bị tước đi quyền được thử và sai từ quá sớm.

Nếu bạn cũng đang mông lung, hoặc cũng đang đứng giữa ngã ba đường của việc nên tiếp tục hay từ bỏ, tôi nghĩ bạn chưa cần phải lập tức tìm được ngay câu trả lời. Sự vội vã lúc này chỉ dễ đẩy bạn đi vào một con đường sai lầm khác.

Thay vào đó, hãy xem sự mông lung của mình như một tín hiệu để dừng lại và nhìn sâu vào bên trong:

Bạn thực sự muốn gì ở sự nghiệp? Muốn mỗi ngày được gắn bó với những công việc ra sao? Và điều đó nằm ở đâu trong bức tranh lớn của cuộc đời bạn?

Hãy cho phép mình đi chậm lại một chút để thấu hiểu bản thân sâu sắc hơn. Rồi sau đó, vừa đi vừa khám phá, vừa dấn thân vừa thử nghiệm.

Chậm một chút cũng không sao. Bắt đầu lại cũng không tệ đến thế. Con đường phù hợp dành cho bạn, rồi sẽ tự hiện rõ.

Cosmic Writer