Hóa giải "món nợ" tổn thương tuổi thơ để tự do sống hạnh phúc

Càng lớn, những "món nợ cảm xúc" (emotional debt) từ tuổi thơ cũng sẽ càng nhiều. Nếu như bạn không biết cách... trả nợ.

Một điều tôi quan sát thấy từ những mối quan hệ xung quanh mình, đó là dường như những tổn thương từ tuổi thơ lại chính là những tổn thương sâu nhất.

Trong cuộc sống bận rộn thường ngày, chúng ta ít khi nghĩ về chuyện quá khứ. Vì nó diễn ra lâu quá rồi, đâu có gì liên quan tới những vấn đề công việc, tình yêu, gia đình, tiền nong của hiện tại. Nhưng tôi nhận ra rằng là: nhiều khi chính những rào cản, vướng mắc, khó khăn lớn nhất chúng ta đang gặp trong cuộc sống, thật ra lại bắt nguồn từ những vấn đề tuổi thơ chưa được tường tận giải quyết.

Đây là điều mà tôi của vài năm trước tuy đã hiểu, nhưng chưa thể cảm nhận được sâu sắc như bây giờ. Có lẽ càng trải nghiệm, càng có sự phản tư và nhìn nhận, tôi càng thấy rõ hơn bản chất rằng chúng ta đều là... những "con nợ".

Có một sự thật phải chấp nhận thế này: dù bạn có muốn quên đi quá khứ, thì thực tế là quá khứ vẫn luôn sống trong bạn. Như John Bradshaw nói, bên trong mỗi chúng ta đều có một đứa trẻ (inner child), với nguyên vẹn tất cả những ước mơ và những tổn thương mà đứa trẻ ấy từng có. Hay như bác sĩ Bessel van der Kolk từng phân tích, chúng ta lưu giữ những tổn thương của mình không phải chỉ trong ký ức, mà còn trong những phản ứng sinh lý của cơ thể, thậm chí sâu đến cấp độ tế bào.

Bên cạnh đó, chúng ta không cần phải có một tuổi thơ... bị ngược đãi mới có tổn thương. Mà chỉ đơn giản là vì chúng ta đã từng ngây thơ. Chúng ta yêu, chúng ta thương, chúng ta hy vọng... bằng những cảm xúc thuần khiết trong sáng nhất của một đứa trẻ. Và rồi những cảm xúc ấy phải va chạm với thực tại khắc nghiệt, bị chà đạp bởi những biến cố cuộc đời vốn chẳng hề dịu dàng. Hoặc, nhiều khi tổn thương bị gây ra chỉ vì sự thiếu quan tâm, thiếu kết nối từ những người mà ta yêu nhất.

Khi những tổn thương bị dồn nén (tới mức bạn không còn nhận ra rằng nó tồn tại), nó sẽ âm thầm khiến bạn tự đẩy mình rơi vào những vòng lặp có hại. Chẳng hạn như tự ti về giá trị bản thân, không kiểm soát được cảm xúc, hay khó khăn trong việc mở lòng và tin tưởng...

Hay nói cách khác, những món nợ của cảm xúc, nếu không trả, nó vẫn sẽ mãi ở đó, "lãi suất" tăng dần theo thời gian, kìm hãm để bạn không thể trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.

Tôi thấy, trải nghiệm sống của chúng ta giống như một tòa tháp vậy: những viên gạch mới được xây trên nền móng của những trải nghiệm cũ. Nếu nền tảng bên dưới không vững vàng, chúng ta sẽ khó xây được lên cao, hoặc nếu lên cũng sẽ ngả nghiêng và dễ dàng sụp đổ.

Do đó, tôi tin, rằng việc nhìn lại những trải nghiệm khó khăn của tuổi thơ là một việc làm cần thiết. Không phải để mãi day dứt về quá khứ, hay là để nạn-nhân-hóa và "tội nghiệp" chính mình. Mà là để trung thực nhìn nhận vào chỗ đau nhất của mình, dũng cảm tháo gỡ những cảm xúc phức tạp, và tư duy một cách khách quan về những thay đổi cần tạo ra.

Tất nhiên rồi, quá khứ là câu chuyện chúng ta không thể tẩy xóa. Không có một nút ctrl+Z nào để chúng ta có thể làm lại. Nhưng thực tế rằng nó vẫn là nơi sâu nhất bên trong mỗi con người. Né tránh, dồn nén, hoặc phủ nhận... do đó không thể là lựa chọn.

Dù xấu hay đẹp, tôi nghĩ, quá khứ ấy cũng vẫn cần được thấu hiểu và chấp nhận. Ít nhất là để bạn không còn bị điều khiển bởi những tổn thương vô hình.

Chỉ như thế, những "món nợ cảm xúc" mới có thể được giải quyết.

Cosmic Writer